Ζουν σ' ένα σπίτι ένας πατέρας με το γιο του.
Κι έχουν για κατοικίδιο ένα περιστέρι.
Βγαλε συμπέρασμα!
Χρόνια πολλά!
Σάββατο 30 Απριλίου 2011
Κυριακή 3 Απριλίου 2011
Στο μεγάλο μας τσίρκο
"Μεγάλα νέα φέρνω από κει πάνω..."
Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης εγκατέλειψε άπαξ το μάταιο ετούτο κόσμο την περασμένη εβδομάδα και κηδεύτηκε εχτές στο Β' Νεκροταφείο Αθηνών. Εκτός από θεατρικός συγγραφέας και δημοσιογράφος, ο Καμπανέλλης ήταν και εκλεγμένος ακαδημαϊκός από το 1999, στην Έδρα της Θεατρικής Δραματουργίας της Τάξης των Γραμμάτων και των Καλών Τεχνών. Παρόλα αυτά, η κηδεία του πραγματοποιήθηκε ιδία δαπάνη από το ταπεινό Β' και ο θάνατός του πέρασε κάπως στα ψιλά, όταν δύο μήνες πριν ο Μ. Έβερτ κηδεύτηκε δημοσία δαπάνη.
Ο Καμπανέλλης ήταν ένας άνθρωπος σαν όλους τους άλλους, άνθρωπος του μόχθου, αγωνιστής, χωρίς πολλές πολλές φανφάρες. Απ' αυτούς που κάνανε τον καθημερινό τους αγώνα ήσυχα, χωρίς να το διατυμπανίζουν, προσπαθώντας να αλλάξουν τον κόσμο που ζουν, διορθώνοντας σιγά-σιγά το μικρόκοσμό τους, καυτηριάζοντας τα κακώς κείμενα μέσα από τη δουλειά τους, κάνοντας μια σιωπηλή καθημερινή επανάσταση. Γι' αυτούς τους λόγους και ο θάνατός του πέρασε στα ψιλά. Γιατί ήταν πραγματικός, ουσιαστικός επαναστάτης χωρίς ταυτόχρονα να το προβάλει.
Όσον αφορά το γράφοντα, από το έργο του Καμπανέλλη ξεχωρίζω τη στιγμή που εκείνος επέλεξε να ανταποκριθεί στο μεγάλο χρέος της δημοκρατίας. Είναι "Το μεγάλο μας τσίρκο". Ιούνης 1973, η χούντα των συνταγματαρχών είναι ακόμα κραταιά. Ούτε εισβολή στην Κύπρο, ούτε Πολυτεχνείο ακόμα. Αντιφρονούντες ψαρεύουν αστακούς στη Μακρόνησο (κατά δήλωση του Παττακού) και άλλοι βασανίζονται στις εγκαταστάσεις της ΕΣΑ, εκεί δίπλα στην Αμερικανική πρεσβεία, πίσω από το Μέγαρο Μουσικής, πίσω από πολλά δέντρα, μπας και ξεχάσεις επιτέλους που βρίσκονται. Και μέσα σ' αυτές τις φωτεινές μέρες, ο Καμπανέλλης θα βάλει την Καρέζη και τον Ψαρονίκο να τραγουδήσουν:
Μεγάλα νέα φέρνω από κει πάνω
περίμενε μια στάλα ν' ανασάνω
και να σκεφτώ αν πρέπει να γελάσω,
να κλάψω, να φωνάξω, ή να σωπάσω.
Οι βασιλιάδες φύγανε και πάνε
και στο λιμάνι τώρα, κάτω στο γιαλό,
οι σύμμαχοι τους στέλνουν στο καλό.
Καθώς τα μαγειρέψαν και τα φτιάξαν
από ξαρχής το λάκκο τους εσκάψαν
κι από κοντά οι μεγάλοι μας προστάτες,
αγάλι-αγάλι εγίναν νεκροθάφτες
και ποιος πληρώνει πάλι τα σπασμένα
και πώς να ξαναρχίσω πάλι απ' την αρχή
κι ας ήξερα τουλάχιστον γιατί.
Το ριζικό μου ακόμα τι μου γράφει
το μελετάνε τρεις μηχανορράφοι.
Θα μας το πουν γραφιάδες και παπάδες
με τούμπανα, παράτες και γιορτάδες.
Το σύνταγμα βαστούν χωροφυλάκοι
και στο παλάτι μέσα οι παλατιανοί
προσμένουν κάτι νέο να φανεί.
Στολίστηκαν οι ξένοι τραπεζίτες,
ξυρίστηκαν οι Έλληνες μεσίτες.
Εφτά ο τόκος πέντε το φτιασίδι,
σαράντα με το λάδι και το ξύδι
κι αυτός που πίστευε και καρτερούσε,
βουβός φαρμακωμένος στέκει και θωρεί
τη λευτεριά που βγαίνει στο σφυρί.
Λαέ μη σφίξεις άλλο το ζωνάρι,
μην έχεις πια την πείνα για καμάρι.
Οι αγώνες πούχεις κάνει δεν φελάνε
το αίμα το χυμένο αν δεν ξοφλάνε.
Λαέ μη σφίξεις άλλο το ζωνάρι,
η πείνα το καμάρι είναι του κιοτή,
του σκλάβου που του μέλλει να θαφτεί.
Αλλά δυστυχώς είναι πολύ επίκαιρο, λες και γράφτηκε χτες για να περιγράψει το σήμερα. Κι έτσι δε νομίζω να το άκουσες πουθενά αυτές τις μέρες, ούτε στην τηλεόραση, ούτε στο ραδιόφωνο...
"Καλήτερα, καλήτερα
διασκορπισμένοι οι Έλληνες
'να τρέχωσι τον κόσμον,
με εξαπλωμένην χείρα
ψωμοζητούντες·
Παρά προστάτας 'νάχωμεν."
Ωδαί, Α. Κάλβου
Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης εγκατέλειψε άπαξ το μάταιο ετούτο κόσμο την περασμένη εβδομάδα και κηδεύτηκε εχτές στο Β' Νεκροταφείο Αθηνών. Εκτός από θεατρικός συγγραφέας και δημοσιογράφος, ο Καμπανέλλης ήταν και εκλεγμένος ακαδημαϊκός από το 1999, στην Έδρα της Θεατρικής Δραματουργίας της Τάξης των Γραμμάτων και των Καλών Τεχνών. Παρόλα αυτά, η κηδεία του πραγματοποιήθηκε ιδία δαπάνη από το ταπεινό Β' και ο θάνατός του πέρασε κάπως στα ψιλά, όταν δύο μήνες πριν ο Μ. Έβερτ κηδεύτηκε δημοσία δαπάνη.
Ο Καμπανέλλης ήταν ένας άνθρωπος σαν όλους τους άλλους, άνθρωπος του μόχθου, αγωνιστής, χωρίς πολλές πολλές φανφάρες. Απ' αυτούς που κάνανε τον καθημερινό τους αγώνα ήσυχα, χωρίς να το διατυμπανίζουν, προσπαθώντας να αλλάξουν τον κόσμο που ζουν, διορθώνοντας σιγά-σιγά το μικρόκοσμό τους, καυτηριάζοντας τα κακώς κείμενα μέσα από τη δουλειά τους, κάνοντας μια σιωπηλή καθημερινή επανάσταση. Γι' αυτούς τους λόγους και ο θάνατός του πέρασε στα ψιλά. Γιατί ήταν πραγματικός, ουσιαστικός επαναστάτης χωρίς ταυτόχρονα να το προβάλει.
Όσον αφορά το γράφοντα, από το έργο του Καμπανέλλη ξεχωρίζω τη στιγμή που εκείνος επέλεξε να ανταποκριθεί στο μεγάλο χρέος της δημοκρατίας. Είναι "Το μεγάλο μας τσίρκο". Ιούνης 1973, η χούντα των συνταγματαρχών είναι ακόμα κραταιά. Ούτε εισβολή στην Κύπρο, ούτε Πολυτεχνείο ακόμα. Αντιφρονούντες ψαρεύουν αστακούς στη Μακρόνησο (κατά δήλωση του Παττακού) και άλλοι βασανίζονται στις εγκαταστάσεις της ΕΣΑ, εκεί δίπλα στην Αμερικανική πρεσβεία, πίσω από το Μέγαρο Μουσικής, πίσω από πολλά δέντρα, μπας και ξεχάσεις επιτέλους που βρίσκονται. Και μέσα σ' αυτές τις φωτεινές μέρες, ο Καμπανέλλης θα βάλει την Καρέζη και τον Ψαρονίκο να τραγουδήσουν:
Μεγάλα νέα φέρνω από κει πάνω
περίμενε μια στάλα ν' ανασάνω
και να σκεφτώ αν πρέπει να γελάσω,
να κλάψω, να φωνάξω, ή να σωπάσω.
Οι βασιλιάδες φύγανε και πάνε
και στο λιμάνι τώρα, κάτω στο γιαλό,
οι σύμμαχοι τους στέλνουν στο καλό.
Καθώς τα μαγειρέψαν και τα φτιάξαν
από ξαρχής το λάκκο τους εσκάψαν
κι από κοντά οι μεγάλοι μας προστάτες,
αγάλι-αγάλι εγίναν νεκροθάφτες
και ποιος πληρώνει πάλι τα σπασμένα
και πώς να ξαναρχίσω πάλι απ' την αρχή
κι ας ήξερα τουλάχιστον γιατί.
Το ριζικό μου ακόμα τι μου γράφει
το μελετάνε τρεις μηχανορράφοι.
Θα μας το πουν γραφιάδες και παπάδες
με τούμπανα, παράτες και γιορτάδες.
Το σύνταγμα βαστούν χωροφυλάκοι
και στο παλάτι μέσα οι παλατιανοί
προσμένουν κάτι νέο να φανεί.
Στολίστηκαν οι ξένοι τραπεζίτες,
ξυρίστηκαν οι Έλληνες μεσίτες.
Εφτά ο τόκος πέντε το φτιασίδι,
σαράντα με το λάδι και το ξύδι
κι αυτός που πίστευε και καρτερούσε,
βουβός φαρμακωμένος στέκει και θωρεί
τη λευτεριά που βγαίνει στο σφυρί.
Λαέ μη σφίξεις άλλο το ζωνάρι,
μην έχεις πια την πείνα για καμάρι.
Οι αγώνες πούχεις κάνει δεν φελάνε
το αίμα το χυμένο αν δεν ξοφλάνε.
Λαέ μη σφίξεις άλλο το ζωνάρι,
η πείνα το καμάρι είναι του κιοτή,
του σκλάβου που του μέλλει να θαφτεί.
Αλλά δυστυχώς είναι πολύ επίκαιρο, λες και γράφτηκε χτες για να περιγράψει το σήμερα. Κι έτσι δε νομίζω να το άκουσες πουθενά αυτές τις μέρες, ούτε στην τηλεόραση, ούτε στο ραδιόφωνο...
"Καλήτερα, καλήτερα
διασκορπισμένοι οι Έλληνες
'να τρέχωσι τον κόσμον,
με εξαπλωμένην χείρα
ψωμοζητούντες·
Παρά προστάτας 'νάχωμεν."
Ωδαί, Α. Κάλβου
Δευτέρα 21 Μαρτίου 2011
Τρίτη 15 Μαρτίου 2011
Η συνείδηση του θνήσκειν
Ανακαλώ για μια ακόμα φορά το προοίμιο της "Ασκητικής":
"Ερχόμαστε από μια σκοτεινή άβυσσο. Καταλήγουμε σε μια σκοτεινή άβυσσο. Το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε Ζωή.
Ευτύς ως γεννηθούμε, αρχίζει κι η επιστροφή. Ταυτόχρονα με το ξεκίνημα κι ο γυρισμός. Κάθε στιγμή πεθαίνουμε. Γι' αυτό πολλοί διαλάλησαν: Σκοπός της ζωής είναι ο θάνατος.
Μα κι ευτύς ως γεννηθούμε, αρχίζει κι η προσπάθεια να δημιουργήσουμε, να συνθέσουμε, να κάμουμε την ύλη ζωή. Κάθε στιγμή γεννιούμαστε. Γι' αυτό πολλοί διαλάλησαν: Σκοπός της εφήμερης ζωής είναι η αθανασία."
και αναρωτιέμαι κι εγώ με τη σειρά μου, ένας ακόμα στοχασμός στο ίδιο θεμελιώδες ζήτημα, γιατί ο άνθρωπος επιλέγει να ζήσει; Γιατί από τις δύο εκδοχές του Καζαντζάκη για το Σκοπό της ζωής ο άνθρωπος επιλέγει, αρχικά ασυνείδητα μα κατόπιν συνειδητά, τη δεύτερη; Αν θεωρήσουμε ως θετικά τις χαρές της ζωής και ως αρνητικά τις πίκρες της, τότε το πέρασμά μας από το φως είναι μια συνεχή εναλλαγή προσήμου, από τα θετικά στα αρνητικά, από τις πίκρες στις χαρές. Κι αν ο θάνατος, η ανυπαρξία, είναι το μηδέν, το τίποτα, γιατί να επιλέξεις να υπάρξεις μέσα στην εναλλαγή του συν-πλην αντί του να μην υπάρχεις μέσα τη βεβαιότητα του μηδενός;
Μόνο ο άνθρωπος έχει συνείδηση του θανάτου του γι' αυτό και είναι το μόνο ον που δημιουργεί, συνθέτει, κάνει την ύλη ζωή. Είναι το μόνο ον που το πέρασμά του από τη ζωή δεν αποσκοπεί μόνο στη δημιουργία απογόνου για τη διαιώνιση του είδους. Είναι το μόνο ον που στοχάζεται και διερωτάται.
Ο Λιαντίνης μιλά για τη συνείδηση του θανάτου:
Το πλήρες βίντεο της ομιλίας αυτής υπάρχει εδώ.
"Ερχόμαστε από μια σκοτεινή άβυσσο. Καταλήγουμε σε μια σκοτεινή άβυσσο. Το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε Ζωή.
Ευτύς ως γεννηθούμε, αρχίζει κι η επιστροφή. Ταυτόχρονα με το ξεκίνημα κι ο γυρισμός. Κάθε στιγμή πεθαίνουμε. Γι' αυτό πολλοί διαλάλησαν: Σκοπός της ζωής είναι ο θάνατος.
Μα κι ευτύς ως γεννηθούμε, αρχίζει κι η προσπάθεια να δημιουργήσουμε, να συνθέσουμε, να κάμουμε την ύλη ζωή. Κάθε στιγμή γεννιούμαστε. Γι' αυτό πολλοί διαλάλησαν: Σκοπός της εφήμερης ζωής είναι η αθανασία."
και αναρωτιέμαι κι εγώ με τη σειρά μου, ένας ακόμα στοχασμός στο ίδιο θεμελιώδες ζήτημα, γιατί ο άνθρωπος επιλέγει να ζήσει; Γιατί από τις δύο εκδοχές του Καζαντζάκη για το Σκοπό της ζωής ο άνθρωπος επιλέγει, αρχικά ασυνείδητα μα κατόπιν συνειδητά, τη δεύτερη; Αν θεωρήσουμε ως θετικά τις χαρές της ζωής και ως αρνητικά τις πίκρες της, τότε το πέρασμά μας από το φως είναι μια συνεχή εναλλαγή προσήμου, από τα θετικά στα αρνητικά, από τις πίκρες στις χαρές. Κι αν ο θάνατος, η ανυπαρξία, είναι το μηδέν, το τίποτα, γιατί να επιλέξεις να υπάρξεις μέσα στην εναλλαγή του συν-πλην αντί του να μην υπάρχεις μέσα τη βεβαιότητα του μηδενός;
Μόνο ο άνθρωπος έχει συνείδηση του θανάτου του γι' αυτό και είναι το μόνο ον που δημιουργεί, συνθέτει, κάνει την ύλη ζωή. Είναι το μόνο ον που το πέρασμά του από τη ζωή δεν αποσκοπεί μόνο στη δημιουργία απογόνου για τη διαιώνιση του είδους. Είναι το μόνο ον που στοχάζεται και διερωτάται.
Ο Λιαντίνης μιλά για τη συνείδηση του θανάτου:
Το πλήρες βίντεο της ομιλίας αυτής υπάρχει εδώ.
Σάββατο 19 Φεβρουαρίου 2011
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)